Gut ve Beslenme
Pürin Metabolizması Bozukluğu
Gut, pürin metabolizması bozukluğu sonucu oluşan ve kalıtsal yatkınlığı olan bir hastalıktır. Vücutta pürin, ürik asite yıkılan azotlu bileşiklerdendir. Normalde idrarda bulunur. Plazmadaki miktarı 2-6 mg/dl’dir. Gut’ta kan ürik asit düzeyi yükselerek erimeyen sodyum ürat tuzları şeklinde diz ve ayak başparmağı eklemlerinde ve yumuşak dokularda yerleşir ve dokuların yıpranmasına neden olur.
Hastalığın Risk Grubu
Gut daha çok 40 yaş üstündeki erişkinlerde; şişman erkek bireylerde ve alkol alan bireylerde görülür. Hastalığının oluşum nedeni pürin metabolizması bozukluğudur. Bu 2 grupta incelenir.
- Yiyeceklerdeki ve vücuttaki nükleik asitlerin son parçalanma ürünleri ürik asittir. Yiyeceklerle alınan nükleik asitler bağırsakta enzimatik yolla parçalanarak pürine dönüşür.
- Kanda ürik asit böbrekten atılır. Bu süreçte etkili olan enzimlerin eksikliği ürik asit düzeyinin artmasına neden olur.
Hekimin önerileri doğrultusunda ilaç tedavisine başlanır. İlaç tedavisi ağrıların giderilmesi ve ürik asit atımını arttırmak için yararlı olur. Bunun yanında tıbbi beslenme tedavisine ihtiyaç duyulmaktadır. Diyetisyenin planladığı beslenme programı uygulanmalıdır.
Gut ve Beslenme tedavisinin 7 altın kuralı
- Pürinden zengin besinleri diyetinizden çıkarınız. Ya da diyetisyeninizin belirlediği miktarda tüketin.
- Yağ vücutta ürik asit birikimini arttırır. Bu nedenle diyetle aldığınız yağ miktarına dikkat ediniz.
- Sebze ve meyve tüketimini arttırın. Pürin içeriği düşük besinleri tüketin.
- Bol sıvı almaya özen gösterin.
- Alkol ve alkollü içeceklerden uzak durunuz.
- Kahve ve çay vücuttaki pürin oluşumunu etkilemez. Ancak günde 2-3 fincandan fazla kahve ve çay tüketmemeye özen gösteriniz.
- İdeal kilonuzda olmaya özen gösteriniz. Varsa fazla kilolarınızı diyetisyeninizden yardım isteyin.
Besinleri pürin miktarına göre 3 grupta toplayabiliriz.
1.Grup
Diyetinizde serbest olarak tüketebileceğiniz besinler
- Süt ve süt ürünleri
- Yumurta
- Ekmek
- Tahıllar
- Şeker
- Meyve
- Sebzeler ( 2. Grupta Yer Alanlar Hariç)
2.Grup
Orta derecede pürin içeren besinler
- Et, balık, tavuk
- Kurubaklagiller ( Kurufasulye, nohut, bakla, mercimek vb.)
- Mantar
- Bulgur
- Bezelye
- Ispanak, karnabahar, kuşkonmaz
3.Grup
Fazla miktarda pürin içeren ve yasaklı besinler
- Sakatatlar
- Av Etleri
- Küçük Balıklar
- Havyar
- Ançuez
- Kepek, yulaf ve çavdardan yapılmış ekmek
Gut ve Beslenme Tedavisinde Bu besinlerin tüketimine dikkat ediniz.
Bir Gün İçerisinde Aşağıdaki Listede Yer Alan Besinlerden Yalnızca Bir Tanesini Karşısında Yazan Miktar Kadar Tüketebilirsiniz.
- Et, tavuk, balık————-60 gram (2 yumurta büyüklüğü)
- Bezelye——————— 60 gram (1,5 yemek kaşığı)
- Kurubaklagiller————60 gram (6 yemek kaşığı)
- Bulgur———————–60 gram (9 yemek kaşığı)
- Karnabahar—————–200gram (8 yemek kaşığı)
- Ispanak———————200 gram (6 yemek kaşığı)
- Mantar———————- 50 gram (2 yemek kaşığı)
- Kuşkonmaz—————–50 gram (2 yemek kaşığı)
PÜRİNDEN KISITLI DİYET
|
Yiyecek Grubu |
Serbest Yiyecekler |
Yasak Yiyecekler |
|
İçecekler |
Kaymağı alınmış süt, yoğurt, kahve, çay |
Tam yağlı süt, yoğurt, alkol, karbonatlı içecekler |
|
Ekmekler |
Francala, mısır ekmeği, beyaz ekmek |
Çavdar ekmeği veya kraker, esmer ekmek |
|
Tatlılar |
Sade kuru pasta, kek, jelatinli tatlılar, kaymağı alınmış sütten yapılmış muhallebi, sütlaç, kastırd |
Diğerleri |
|
Yumurta |
Rafadan veya katı pişmiş haşlama |
Kızarmış şekli |
|
Yağlar |
Günde 2 yemek kaşığı Bitkisel sıvı yağlar : zeytin yağ, ayçiçek yağ, mısırözü, soya vb. |
Margarin, tereyağ, iç yağ, katı yağlar |
|
Meyve ve Meyve Suları |
Hepsi |
Hiçbiri |
|
Et, Balık, Kümes Hayvanları ve Peynir |
Yumuşak sığır, dana eti, tavuk, hindi, balık, günde 60 gram = 2 köfte kadar Yağsız beyaz peynir |
Sakatatlar (karaciğer, beyin, dalak, işkembe, vb.) ; sucuk, salam, sosis, pastırma, ançuez (balık ezmesi), havyar, sardalya, kabuklu deniz ürünleri, ördek ve kaz eti, koyun ve kuzu eti, küçük balık, tam yağlı peynirler |
|
Tahıllar ve Yerine Geçenler |
Patates Bütün rafine tahıllar (makarna, erişte, şehriye, pirinç) |
Kızarmış patates, cips yulaf unu, tam taneli tahıllar, kepekli ürünler |
|
Çorbalar |
Kaymağı alınmış süt ve müsaade edilen sebzelerle yapılmış çorbalar |
Et suyu, et ilavesi yapılmış çorbalar, hazır çorbalar |
|
Sebze ve Sebze Suları |
Ispanak 200 gr (6 YK), bezelye 60 gr (1,5 YK), karnabahar 200 gr (8 YK), mantar 50 gr (2 YK), kuşkonmaz (50 gr (2 YK) Diğer sebzelerden istenildiği kadar. |
|
|
Kuru Baklagiller |
Kuru fasulye 60 gr (6 YK) nohut 60 gr (6 YK), mercimek 60 gr (6 YK), bulgur 60 gr (6 YK) |
|
|
Çeşni Vericiler |
Tuz, nane, maydanoz, patlamış mısır (yağsız), sirke |
Maya, Kuru Yemiş |
YK : Yemek Kaşığı
Bu yazılı olan yiyeceklerden günde yalnız 1 porsiyon (yanındaki miktarda) yiyebilirsiniz.
ÖRNEK MENÜ
Sabah : 1 su bardağı kaymağı alınmış süt, kahve veya çay
Yağsız beyaz peynir
Reçel veya bal
Ekmek
Yarım su bardağı portakal suyu (isteğe bağlı) veya 1 meyve
Mevsiminde çiğ sebze (domates, salatalık vb.)
Öğle : 60 gr Et (balık, tavuk, dana, sığır, hindi olabilir.)
veya
1,5 – 2 Yemek kaşığı etsiz bezelye yemeği
veya
6 Yemek kaşığı etsiz kuru fasulye
1 porsiyon karışık salata
1 su bardağı kaymağı alınmış yoğurt
1 porsiyon meyve
Ekmek
Akşam : 4 yemek kaşığı pilav veya 1 kase çorba (mercimek hariç)
Zeytin yağlı sebze yemeği (kısıtlı olan sebzeler hariç)
1 porsiyon karışık salata
1 su bardağı kaymağı alınmış yoğurt
1 porsiyon komposto veya 1 porsiyon meyve
Ekmek
Not: Günde 10-12 su bardağı su içiniz.
Et Yemediğiniz gün 1 köfte kadar Et (30 gr) yerine 1 kibrit kutusu kadar Peynir veya 1 Yumurta yiyebilirsiniz.
Taze sebzeler için (1 porsiyon=200 gr=4 yemek kaşığı)
Tahıl kuru baklagiller için (1 porsiyon=60 gr=8 yemek kaşığı)
